Nhiều người mới tính chuyện kinh doanh nhỏ tại nhà hay nhắn hỏi bên mình một câu. Dành đúng năm triệu đồng, nhập vài chục món hàng về bán, liệu có lời không? Hay cuối cùng chỉ ôm một đống hàng tồn kho, tức hàng nhập về mà chưa bán được.
Câu hỏi này bên mình nghe hoài. Không có công thức chung cho mọi trường hợp. Nhưng sau nhiều năm làm nghề, chúng tôi rút ra được vài nguyên tắc khá rõ ràng. Đủ để bạn tự cân đối bài toán của riêng mình.
Băn Khoăn Phổ Biến Khi Bắt Đầu Kinh Doanh Nhỏ Tại Nhà
Kinh doanh nhỏ tại nhà, theo cách bên mình hay gặp, thường là bán thêm ngoài giờ làm chính. Hàng để ngay trong phòng, chưa cần đăng ký công ty vội. Mỹ phẩm mini, phụ kiện điện thoại, quần áo si, đồ handmade là những nhóm hàng hay được chọn nhất. Vốn nhập không quá lớn, lại dễ bán qua mạng xã hội.
Vốn ít là rào cản đầu tiên. Nhiều bạn chỉ có vài triệu đến chục triệu đồng để khởi động. Vì vậy chỉ dám nhập một lượng hàng nhỏ về thử. Đây không phải chuyện đáng ngại như nhiều người nghĩ. Bên mình từng hỗ trợ không ít khách bắt đầu đúng kiểu này. Phần lớn đều trụ được qua giai đoạn đầu, miễn tính toán cẩn thận.
Nỗi lo thứ hai là giá nhập. Mua ít thì giá mỗi món thường cao hơn mua sỉ số lượng lớn. Nhà cung cấp gọi đây là chiết khấu theo số lượng, tức mua càng nhiều thì đơn giá càng giảm. Nhiều người sợ giá nhập cao sẽ ăn hết lãi. Điều này đúng một phần, nhưng chưa phải cả câu chuyện. Bên mình sẽ phân tích kỹ hơn ở phần sau.
Cái khó thứ ba nằm ở chỗ chưa ai dám chắc thị trường có đón nhận sản phẩm hay không. Nhập ít chính là cách để dò phản ứng của khách trước khi đổ vốn lớn. Bạn còn phân vân chưa biết nên chuẩn bị bao nhiêu tiền cho một lần khởi động? Bên mình có một bài chia sẻ khá chi tiết. Đó là cách tính vốn mở một cửa hàng nhỏ. Bạn xem qua để hình dung rõ hơn các khoản cần chi.
Có lần bên mình tư vấn cho một bạn muốn bán nước hoa mini chiết từ chai lớn. Bạn ấy sợ nhất là lỡ nhập 50 chai mà không ai mua. Lấy đâu ra tiền xoay tháng sau? Bên mình khuyên cứ nhập 15-20 chai trước. Bán thử trong nhóm bạn bè và trên trang cá nhân trước đã. Hai tuần sau bạn ấy mới dám nhập thêm. Lần này chọn đúng loại mùi bán chạy nhất trong lô đầu, không nhập dàn trải nữa.
Sai lầm bên mình hay gặp nhất ở giai đoạn này là tâm lý nóng vội. Thấy giá sỉ hấp dẫn là gom nhập thật nhiều cho đỡ mất công đặt lại. Vốn mỏng mà ôm hàng nhiều thì chỉ cần sản phẩm ế một chút là dòng tiền kẹt cứng. Tức tiền mặt để xoay sở bị chôn hết trong đống hàng chưa bán được. Mẹo của tụi mình là luôn giữ lại ít nhất 20-30% vốn dự phòng. Không dồn hết vào lô hàng đầu tiên, để còn tiền xoay khi cần.
Phân Tích Lợi Nhuận Khi Nhập Hàng Số Lượng Ít
Nhập hàng số lượng ít, giá mỗi món chắc chắn cao hơn nhập sỉ lớn. Đây là quy luật khó tránh trong ngành phân phối. Nhà cung cấp giảm giá theo số lượng để bù chi phí vận chuyển và kho bãi cho họ. Nhưng giá nhập cao hơn không đồng nghĩa bạn sẽ lỗ. Lãi hay lỗ phụ thuộc vào cách bạn định giá bán ra, không chỉ phụ thuộc giá nhập vào.
Bên mình từng tính thử một trường hợp thực tế với một bạn bán phụ kiện điện thoại. Nhập 20 cái ốp lưng, giá 45.000 đồng một cái. Bán ra 89.000 đồng, trừ hết chi phí đóng gói và ship, còn lãi khoảng 30.000 đồng mỗi cái. Nếu nhập 200 cái để được giá sỉ 32.000 đồng, lãi trên mỗi món tăng lên khoảng 43.000 đồng. Nghe thì hấp dẫn. Nhưng bạn ấy chỉ bán hết 20 cái trong hai tuần. Còn 200 cái phải mất gần ba tháng mới hết hàng. Thời gian đó vừa tốn phí lưu kho, vừa lo mẫu mã lỗi thời.
- Nhập ít: vốn xoay vòng nhanh, hết lô này lại nhập lô khác theo đúng nhu cầu thực tế đang có.
- Nhập nhiều: giá mỗi món rẻ hơn, nhưng tiền dễ bị chôn trong kho nếu hàng bán chậm hơn dự tính.
Rủi ro tồn kho vì vậy thấp hơn hẳn khi nhập ít. Với người mới, chưa có dữ liệu về sức mua thực tế của khách. Đây là điểm cộng lớn hơn nhiều người tưởng.
Muốn biết một lô hàng có lời hay không, bên mình hay dùng một phép tính đơn giản. Lấy giá bán trừ đi giá nhập. Trừ tiếp các chi phí đi kèm như đóng gói, ship, phí sàn nếu bán qua Shopee hay TikTok Shop. Số còn lại chia cho giá bán, ra tỷ lệ phần trăm. Đó chính là biên lợi nhuận, tức phần lời thực sự bạn giữ lại trên mỗi đơn. Biên lợi nhuận dưới 20% thì nhập ít gần như chắc chắn lỗ công lẫn phí. Vì tiền lời không đủ bù thời gian bỏ ra.
Một điều người mới ít để ý là MOQ, tức số lượng tối thiểu mỗi lần đặt hàng mà nhà cung cấp yêu cầu. Xưởng lớn thường ra giá tốt nhưng bắt MOQ cao, có khi vài trăm sản phẩm một lần. Với vốn nhỏ, bên mình khuyên nên tìm xưởng gia đình hoặc đầu mối trung gian chấp nhận MOQ thấp. Chấp nhận giá nhập cao hơn một chút, đổi lấy sự linh hoạt. Từng có khách bên mình bán đồ trang trí handmade, thương lượng được MOQ 10 sản phẩm thay vì 100. Nhờ vậy vẫn thử được nhiều mẫu mã trong cùng một khoản vốn.
Nhập số lượng nhỏ còn đóng vai trò như một đợt thử nghiệm thị trường. Cách để bạn biết chắc sản phẩm có bán được, trước khi bỏ vốn lớn. Nhiều người mới hay nhầm lẫn giữa việc thử sản phẩm và thử toàn bộ mô hình kinh doanh, hai chuyện này khác nhau. Nếu bạn thấy mình còn lơ mơ với những khái niệm kiểu vậy, bên mình từng viết hẳn một bài riêng. Đọc thêm các khái niệm công nghệ, kinh doanh cần biết khi khởi nghiệp để đỡ bỡ ngỡ hơn khi bắt tay vào làm thật.
Sai lầm phổ biến là chỉ nhìn vào biên lợi nhuận trên giấy mà quên tính vòng quay vốn. Lãi 43.000 đồng một món nghe hay. Nhưng nếu ba tháng mới bán hết, hiệu suất dùng vốn thực tế lại thấp hơn cách nhập ít, bán nhanh, xoay vòng liên tục. Mẹo của bên mình là đừng chỉ hỏi lãi bao nhiêu trên một món. Hỏi thêm: bao lâu thì thu hồi được vốn đã bỏ ra?
Cách Tối Ưu Lợi Nhuận Khi Kinh Doanh Với Số Lượng Nhỏ
Khi vốn còn mỏng, đừng lao vào những sản phẩm giá rẻ, cạnh tranh khốc liệt về giá. Biên lợi nhuận những mặt hàng này thường chỉ vài phần trăm. Nhập ít lại càng khó cạnh tranh nổi với các shop nhập sỉ lớn. Chọn sản phẩm có biên lợi nhuận cao hơn thường tốt hơn cho người vốn ít, dù bán chậm hơn một chút. Vì mỗi đơn bán ra vẫn đủ bù chi phí vận hành.
Kênh bán cũng ảnh hưởng trực tiếp đến lợi nhuận cuối cùng. Bán qua sàn thương mại điện tử tiện cho việc tiếp cận khách mới. Nhưng phí sàn sẽ ăn vào biên lợi nhuận vốn đã mỏng. Đây là khoản sàn thu lại trên mỗi đơn bán được, thường 3-8% tuỳ ngành hàng. Bên mình thường khuyên khách nhỏ lẻ song song xây thêm kênh riêng. Ví dụ như trang cá nhân hay nhóm khách quen, để giữ lại phần lời không phải chia cho sàn.
Muốn bán được giá tốt hơn đối thủ, thương hiệu cá nhân là thứ đáng đầu tư ngay từ đầu. Kể cả khi quy mô còn nhỏ. Khách sẵn sàng trả thêm tiền cho người bán họ tin tưởng. Dù sản phẩm không khác biệt nhiều so với chỗ khác. Bán trên mạng xã hội, một số khách của bên mình tìm đến các đơn vị thiết kế website bán hàng chuyên nghiệp. Họ muốn có một gian hàng riêng, đàng hoàng hơn. Vừa dễ giữ khách quen, vừa dễ mở rộng về sau.
Bán được vài lô hàng liên tục, thấy nhu cầu ổn định — đó là lúc tính đến chuyện tăng dần số lượng nhập. Đừng tăng đột ngột gấp năm gấp mười lần chỉ vì thấy giá sỉ hời. Tăng từng bước, quan sát tốc độ bán của lô mới so với lô cũ. Song song đó, kỹ năng bán hàng cũng cần nâng cấp theo quy mô. Bên mình từng viết một bài chia sẻ vài kỹ năng bán hàng giúp chốt đơn tốt hơn. Nhiều khách nhỏ lẻ áp dụng thấy đơn hàng tăng rõ rệt mà không cần giảm giá.
Sai lầm bên mình thấy nhiều nhất ở giai đoạn mở rộng là đổi hết sản phẩm cũ sang sản phẩm mới cùng lúc. Thay vì giữ lại vài món đã bán tốt làm trụ. Mẹo là luôn giữ 70-80% danh mục là hàng đã chứng minh được sức bán. Chỉ thử nghiệm 20-30% còn lại với sản phẩm mới. Cách này giúp dòng tiền ổn định, trong lúc vẫn có chỗ để tìm hướng đi mới.
Kết Luận
Nhập hàng số lượng ít khi mới kinh doanh nhỏ tại nhà vẫn có lời. Miễn bạn định giá đúng, không để cảm giác “giá sỉ hời” cuốn theo những lô hàng vượt quá khả năng bán ra. Lãi trên mỗi món không phải thước đo duy nhất. Thời gian thu hồi vốn mới là thứ quyết định bạn có xoay được vòng vốn tiếp theo hay không.
Nếu còn phân vân, cứ bắt đầu với lô nhỏ nhất có thể. Giữ vốn dự phòng, quan sát thật kỹ tốc độ bán trước khi tăng số lượng nhập. Bên mình vẫn còn nhiều kinh nghiệm thực tế khác về kinh doanh nhỏ, nhập hàng và kiếm tiền online. Hẹn gặp lại các bạn ở những bài chia sẻ sau.
