Vì sao người mới kinh doanh hay băn khoăn chuyện chọn kênh bán?
Không ít chủ shop mới mở từng hỏi đội ngũ chúng tôi cùng một câu. Vốn còn mỏng thì nên trải ra nhiều nơi bán, hay dồn sức vào một nền tảng? Câu hỏi nghe đơn giản, nhưng đáp án lại quyết định cách bạn chia thời gian và tiền bạc trong vài tháng đầu tiên.
Chúng tôi nhớ một trường hợp khá rõ. Một bạn bán mỹ phẩm handmade, vừa đóng gói đơn vừa canh tin nhắn trên ba nền tảng cùng lúc. Chỉ ba tuần sau, bạn kiệt sức hẳn. Tồn kho lệch số liệu giữa các kênh, khách chờ lâu nên bỏ giỏ hàng. Bạn không thiếu khách. Bạn thiếu người và thiếu quy trình để mọi thứ khớp với nhau.
Đó là mặt trái của việc bán đa kênh quá sớm. Nguồn lực bị chia nhỏ trong khi người mới thường chưa đủ sức quản lý. Một mình bạn, hoặc một nhóm hai ba người, rất khó ôm hết việc: vừa chạy quảng cáo, vừa trả lời khách, vừa cập nhật tồn kho trên nhiều sàn. Lơ là một chỗ là sai số xuất hiện ngay.
Nhưng bám chặt một nền tảng cũng có cái giá của nó. Có người chỉ lướt mạng xã hội mỗi ngày. Có người quen mua trên sàn thương mại điện tử. Lại có người thích ghé website riêng, đọc đánh giá thật trước khi chốt đơn. Mỗi nhóm khách một thói quen khác nhau, và bạn khó đoán trước họ sẽ xuất hiện ở đâu.
Vậy nên chọn bên nào trước? Theo kinh nghiệm của đội ngũ, đáp án không nằm ở việc chọn phe. Nó nằm ở việc hiểu ưu nhược của từng hướng rồi đối chiếu với nguồn lực đang có. Chúng tôi hay đưa cho khách mới một mẹo nhỏ: đừng chọn nền tảng vì nó dễ dùng, hãy chọn vì khách của bạn đang ở đó. Một nền tảng dễ dùng mà không có khách thì cũng chỉ để ngắm.
Tập trung một nền tảng trước: lợi thế của giai đoạn đầu
Nếu vốn ít và người cũng ít, chúng tôi thường khuyên chọn một nền tảng làm sân nhà. Lý do khá đơn giản: càng ít kênh, bạn càng dễ theo dõi số liệu. Hôm nay đơn tăng hay giảm vì đâu, bạn biết ngay mà không phải dò từng nơi.
Lợi ích rõ nhất là tốc độ tối ưu. Khi chỉ chạy một kênh, bạn thử được nhiều kiểu chụp ảnh, nhiều cách viết mô tả, và dễ thử các khung giờ đăng bài khác nhau trong cùng một tuần mà vẫn kiểm soát được. Một khách hàng của chúng tôi từng chỉ bán trên một sàn suốt bốn tháng đầu. Nhờ vậy, bạn ấy biết chính xác khung giờ khách hay mua, và mẫu ảnh nào lên đơn tốt hơn. Khi đã nắm vững, bạn ấy mới cân nhắc mở thêm kênh thứ hai.
Giai đoạn này cũng là lúc bạn tích lũy kinh nghiệm vận hành, thứ mà sách vở thường dạy không đủ. Bạn học cách đóng gói sao cho không vỡ khi giao đường xa. Học cách trả lời một khách đang bực vì giao hàng trễ. Học cách định giá để vẫn có lời sau khi trừ phí sàn. Khi những việc này thành phản xạ, việc mở kênh thứ hai sẽ nhẹ nhàng hơn nhiều.
Ở giai đoạn đầu, bạn còn phải làm quen với không ít khái niệm mới, và riêng việc đó đã tốn kha khá thời gian. Nếu muốn hiểu rõ hơn về nền tảng kinh doanh, bạn có thể đọc thêm khái niệm công nghệ, kinh doanh cần biết khi khởi nghiệp để nắm vững căn bản trước khi đi sâu hơn.
Về thời gian, một người quản một kênh thường mất khoảng hai đến ba tiếng mỗi ngày cho việc trả lời tin nhắn, lên đơn và cập nhật tồn kho. Thêm một kênh nữa, con số này gần như tăng gấp đôi, vì mỗi nền tảng có cách vận hành, cách tính phí và cách xử lý khiếu nại riêng. Nếu chưa có ai phụ giúp, tập trung vào một nơi vẫn là lựa chọn an toàn hơn.
Sai lầm chúng tôi gặp nhiều nhất ở nhóm mới là chọn nền tảng theo phong trào thay vì theo khách hàng của chính mình. Thấy người khác bán tốt trên một sàn là lao theo, dù khách của mình chưa chắc có mặt ở đó. Mẹo thực tế: trước khi quyết định, hãy hỏi thử vài khách quen xem họ hay mua ở đâu. Câu trả lời ấy đáng tin hơn mọi lời khuyên chung chung.
Bán đa kênh ngay từ đầu: khi nào thì hợp lý?
Ngược lại, có những trường hợp chúng tôi khuyên nên mở nhiều kênh cùng lúc, nhất là khi sản phẩm phù hợp với nhiều nhóm khách khác nhau. Chẳng hạn một shop đồ handmade nhắm đến học sinh, sinh viên nên có mặt cả trên mạng xã hội lẫn sàn thương mại điện tử, vì hai nơi này thu hút hai kiểu người mua rất khác nhau.
Cái được lớn nhất của việc đa kênh là tiếp cận được nhiều nhóm khách hơn. Có người chỉ tin sàn vì có đánh giá công khai và chính sách đổi trả rõ ràng. Có người lại thích nhắn tin trực tiếp để hỏi kỹ trước khi mua. Bỏ qua một trong hai, bạn đang tự thu hẹp tệp khách của mình.
- Khách quen sàn thương mại điện tử thường quan tâm đến đánh giá, chính sách đổi trả và tốc độ giao hàng.
- Khách quen mạng xã hội thích hỏi trực tiếp và tin vào hình ảnh, video thật.
- Khách quen website riêng thường tìm hiểu kỹ thông tin và so sánh giá trước khi liên hệ.
Điểm cộng thứ hai ít người để ý là giảm rủi ro phụ thuộc. Dựa hoàn toàn vào một nền tảng khá mong manh. Sàn có thể đổi thuật toán hiển thị bất cứ lúc nào, phí dịch vụ có thể tăng, và tài khoản cũng có thể bị khóa chỉ vì một báo cáo nhầm. Đội ngũ chúng tôi từng chứng kiến một chủ shop gần như mất toàn bộ nguồn thu trong ba ngày, chỉ vì tài khoản trên một sàn bị tạm khóa để xác minh giấy tờ. May mà bạn ấy còn kênh bán qua mạng xã hội để cầm cự qua giai đoạn đó.
Tuy vậy, bán đa kênh không có nghĩa là mở ồ ạt rồi tính sau. Rủi ro cần được cân nhắc kỹ như mọi khoản đầu tư khác. Sức khỏe của người đứng vận hành cũng đáng lưu tâm, vì nhiều bạn mới khởi nghiệp làm việc quần quật và quên mất những việc căn bản. Đó cũng là một dạng phòng rủi ro không kém phần quan trọng, và bạn có thể tham khảo hướng dẫn chọn bảo hiểm sức khỏe cho người mới đi làm để chuẩn bị tốt hơn cho chính mình.
Giá lệch nhau giữa các kênh: sai lầm nhỏ nhưng mất lòng tin
Một lỗi thường gặp khi bán nhiều nơi là để giá không đồng nhất. Khách so sánh ra là mất lòng tin ngay. Cách chúng tôi hay gợi ý là đặt một bảng giá gốc thống nhất, sau đó mỗi kênh chỉ cộng thêm phí vận hành riêng theo đúng thực tế của kênh đó. Giá vẫn nhất quán, và bạn cũng không lỗ ở bất kỳ nơi nào.
Nghe thì đơn giản, nhưng làm đúng cần một chút kỷ luật. Mỗi lần đổi giá gốc, bạn phải cập nhật đồng loạt ở mọi nơi. Chỉ cần quên một kênh là khách thấy chênh lệch và đặt câu hỏi. Vì vậy, dù chọn hướng nào, hãy luôn có một bảng theo dõi giá rõ ràng.
Chọn hướng nào trước, tùy vào nguồn lực bạn đang có
Không có đáp án đúng cho mọi người, chỉ có đáp án đúng cho từng giai đoạn của mỗi shop. Nếu vốn còn mỏng và người còn ít, chúng tôi vẫn nghiêng về việc tập trung một nền tảng, làm thật chắc rồi mới mở rộng. Ngược lại, nếu sản phẩm hợp với nhiều nhóm khách và bạn đã có người phụ quản lý, bạn có thể cân nhắc khác đi. Bán đa kênh ngay từ đầu có thể giúp tăng tốc nhanh hơn, miễn là bộ máy vận hành đã theo kịp.
Quan trọng nhất vẫn là hiểu rõ mình đang có gì trong tay: bao nhiêu vốn, bao nhiêu thời gian, bao nhiêu kinh nghiệm vận hành. Hãy tự cân đo những thứ đó trước khi quyết định. Nếu còn phân vân, bạn có thể đọc thêm các bài viết trên blog tư vấn kinh doanh nhỏ, nhập hàng và kiếm tiền online để có góc nhìn đầy đủ hơn trước khi bắt tay vào làm.
